Tümleç nedir?

Yüklemi tümleyen ya da kuvvetlendiren kelimelere tümleç denir.

Cümlenin oluşması için mutlaka gerekli olan öğelere temel öğeler demiştik. Ne ki düşündüklerimizi, isteklerimizi, duygu ve tasarılarımızı her zaman bu iki öğeyle (yüklem – özne) anlatamayız. Cümlelerimize başka öğeler de katarız, böylece anlatımı genişletiriz.

Cümleye kattığımız bu öğeler, cümlenin oluşması için zorunlu olmayan öğelerdir, salt anlatımı boyutlandırmak için gerekir. Böyle öğelere yardımcı öğeler, bir başka terimle tümleçler diyoruz. Anlatımı, cümle düzeyinde boyutlandırıp genişletmek için üç türlü tümlece zaman zaman cümlelerimizde yer veririz.

Bunlardan biri düz tümleç (nesne)’dir. Düz tümleç, öznenin yaptığı işten etkilenen ya da etkilenen varlıkIa ilgili niteliği karşılayan öğedir: “Önce kurumuş dalları kestik.” Bu cümlede “kurumuş dalları” düz tümleçtir. Öznenin yaptığı, yüklemin belirttiği işten etkileniyor. Yüklemin anlamını bu yönelen tümlüyor.

"-e, -de, -den" eklerini alarak cümlenin, dolayısıyla yüklemin anlamını, "fiilin, çıkma (uzaklaşma), bulunma ve yönelme (yaklaşma) bakımlarından ilgili olduğu yer" yönünden tamamlayan öğedir. Yer tamlayıcısı da denir.

Biz yazları köye gideriz; sahil lüksümüz yok bizim.Nice tarihi eserler sular altındabırakılıyor.Buğdayı çiftçiden hep ucuza alırlar.Baş ucumdaki lambayı yakıp saatebaktım.Büyük bir boşlukta bozuldu büyü.Sağ taraftan çıngırak sesleri geliyordu.Başımız üstünden yorgun bulutlar geçer.

* Yaklaşma ve uzaklaşma ekli yer tamlayıcıları isim cümlelerinde çok az bulunur. Bulunma ekli yer tamlayıcıları ise her cümlede bulunabilir.

Her tarafta, yükselen otların kenarlarında, kırların en tenha ve göze görünmez noktalarında başlı başına tam bir güzellikle açılmış, belki renkleri biraz soluk kır çiçekleri vardı. Halbuki bu sergilerin getireceği sanat ve güzellik terbiyesine bilhassa biz muhtacız.

Dolaylı tümleç, yükleme sorulan "nereye?, nerede?,  nereden?, kime?, kimde?, kimden?, neye?, nede?, neden?" sorularının cevabıdır.

• Bunları babana sormalısın. Kime?
• Aradığınız kitapları sahafta bulursunuz. Nerede?
• Tebeşir kireçten yapılır. Neden?

Sözlükte "tümleç" ne demek?

1. Tümleyen şey, mütemmim.
2. Genellikle eylemin anlamını çeşitli yönlerden tümleyen, herhangi bir ad durumunda bulunan, ilgeç alan ad ya da tamlama, meful.

Cümle içinde kullanımı

Ali ev satın aldı. Sis bütün limanı sarmıştı.

Tümleç kelimesinin ingilizcesi

n. complement

Son eklenenler

opu
npn

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç